Finst det skog på Grønland? Og vegar? Kan ein gå i t-skjorte der? Ei reise dit kan gje betre svar enn all verdas reisehandbøker. 

Meir nynorsk i media!?

For tida skjer det meir med språkpolitikken i landet vårt enn godt er, synest nok mange av oss. Mye av det skjer med og i media.

Innhaldet mellom musikken tel, faktisk

Det er to ting som ofte blir sagt om radio. Det eine er at radio er det glømte mediet, og det andre er at radioen har dei beste bilda. Det fyrste har ikkje vore tilfelle dei siste månadene, og det andre – vel, det kan vi komme tilbake til.

”Utdøyande språk”

Ein påstand om at nynorsk er eit utdøyande språk, er både feil og farleg. Det har truleg aldri funnest fleire som bruker nynorsk enn i dag. Det er heller snakk om ønsketenking frå folk som vil ha minst muleg nynorsk i samfunnet. Og påstanden er farleg fordi somme kan komme til å tru på løgna.

Musikken i dialektane – dialektane i musikken

Noko av det som gjer det artig å reise rundt i Noreg, er at ein får høre så mange ulike slags dialektar. Nokon syng meir enn andre når dei pratar, synest vi. Andre har så rare ø-ar, dei manglar y-ar eller snakkar med ein spesiell l.

Norsk språk i framtida  

Tekniske nyvinningar kan verke inn på måten vi bruker språket på. Men korleis? Og korleis står det til med norsk språk om 200 år? 

Tidleg teknisk ordliste på nynorsk

Eitt av argumenta som vart brukt mot nynorsken dei fyrste tiåra, var at målet mangla ord og uttrykksmåtar på ein del felt. Særleg gjaldt det abstrakte fenomen og ulike vitskapar. Lokalhistorikaren Ivar Kleiven frå Vågå gjorde noko med dette.

Drift, drifte, drifting

Det er alt mogleg som skal driftast om dagen.

Enklare ordval

Kva ord som er vanskelege å forstå, varierer ein god del etter fagleg bakgrunn, interesser og kva ord ein tek til seg gjennom livet. Kanskje er det enklare å seie noko om kva for ord som er greie å skjønne? 

Den nynorsken vi møter i media i dag, har mange fargar og mange tonar. Slik har det vore omtrent frå da NRK starta. Fargespekteret har vorte breiare og tonane fleire enn da Arthur Klæbo snakka med tydeleg dialekttone sist på 1930-talet, og det skal vi vere glade for. 

”Vi sjåast, sa manna”

Gløym alt du har lært om transitive og intransitive verb, lat alle formaningar om samsvarsbøying gli stille ut or minnet, lat gå i gløymeboka alt lærarar har fortalt deg om kommareglar, subjektspredikat og skilnaden mellom adjektiv og adverb. Denne oppmodinga er det Daniel Vagstad som kjem med.

Vegane bør vere ulike

Vegane folk tek inn i journalistikken bør vere forskjellige. For somme passar frilansing i ungdomsåra eller attåt andre studium godt, for andre gjer det ikkje det. Vi modnast også på ulike måtar, og er ikkje alle like frampå eller sikre på oss sjølve.

Når avisene manglar

Heile Noreg er dekt av aviser. Heile landet blir forsynt med nytt om reguleringsplanar, barnehagesatsar, ran, rare insekt, moglege utbyggingsprosjekt og råkjøring. I tillegg er avisene viktig for diskusjonar om kva vi vil med samfunnet vårt. Kva så når avisene manglar?

Hausten 2003 er det val, i 2005 er det 100 år sia Noreg vart sjølvstendig nasjon. Da er det dessutan nytt stortingsval. Dette gjev media høve til å sjå på mange sider ved det norske demokratiet. Kanskje er media for sikre på det demokratiske sinnelaget til viktige samfunnsaktørar?

Fredag 20. juni 2003 var det offisiell opning av Pitesamisk kultursenter i Bajdár, Beiarn. På opningsdagen var om lag 150 personar innom senteret, som er arbeidd fram av eldsjeler frå ei av dei minste folkegruppene i Noreg. 

Kva treng det nynorske Noreg? 

Det er viktig for det nynorske Noreg at ein tek omsyn til ein geografisk avgrensa dimensjonen og ein kulturell, riksdekkjande dimensjon ved det nynorske i Noreg. Dette må til skal Landssamanslutninga av nynorskkommunar  og andre nynorske aktørar kunne fylle oppgåva som alternative diskusjonsforum og sørvisorgan. Men det er ikkje sikkert at ein ser at det nynorske Noreg har særeigne fellestrekk og eigne behov.

Dette spørsmålet ville aldri ha vorte stilt. Men hadde vi skifta ut ’bokmål’ med ’nynorsk’, er ikkje spørsmålet like unaturleg. Her skal du få svar.

Det er mye som har skjedd med nyheitsproduksjonen i alle medium sidan 1960. Det er blant anna kortare tid mellom produksjon og formidling, det finst fleire stoffkjelder, og det er meir konkurranse. Og det er vel også naturleg at språket i nyheitene kan ha forandra seg. Dette innlegget presenterer tendensar og prøver å forklare dei.

Nynorsken held seg godt

Nynorsken i radio og fjernsyn har vorte meir munnleg, men også meir nynorsk dei siste tiåra. Det viser seg nemleg at bokmålspreget var sterkare på 1960-talet enn sist på 1990-talet. Og når ein låner ord frå bokmålet, tilpassar ein oftare låna til nynorsken.

“I write to ask for your assistance in a very special case. I have got your name from a friend, and he assured me that you could give the helping hand that I need.” Omtrent slik kan dei begynne, dei mange tiggarbreva som blir sende ut til e-postadresser i vest og nord, kanskje også aust og sør. Her kan du finne ein norsk versjon, underskrive Georg A. Anker-Hansen... Og her ligg det tre svar på tiggarbrev.

Eg har alltid undra meg over dette omgrepet, som vert brukt nesten som ei fornærming mot forfattarar som freistar å skrive seriøst. Ingen som tek sikte på å verte ein ny Ibsen, Garborg eller Hamsun likar å få ordet heimstaddikting slengt etter seg, skriv Daniel Vagstad.  

Dei samiske språka på Kola-halvøya står i fare for å døy ut. Kildinsamisk er det største og kan kanskje klare seg, men det blir ikkje snakka av meir enn om lag 600 personar. 

Det treng ikkje heite homeparty

Det er lett å fleipe med fornorsking, og under slik fleip ligg det nok ei oppfatning av at norsk ikkje passar til alt. Men det er også interessant å leggje merke til at ikkje alle forsøk på å innføre ”internasjonale” ord (som sjølvsagt ikkje kjem frå russisk og kinesisk), er like vellykka.

Media skal vere til å stole på

Einsidig fokusering i media på det sensasjonelle eller ting som på andre måtar er oppsiksvekkjande, kan fordreie verkelegheita – det kan skapa eit heilt feilaktig bilde av kva som skjer i samfunnet. Men det finst mange oppfatningar av kva som er sant og verkeleg. Om dei journalistiske ideala er ganske like, så er ikkje rammene for journalistikken heilt dei same over alt.